• Joke

Als kinderen iemand dierbaar verliezen: een getuigenis

De natuurlijke manier waarop kinderen omgaan met het verlies van iemand die hen ongelooflijk dierbaar is, daar kunnen wij, volwassenen, zoveel van leren. Daar was ik zelf, als psycholoog in een algemeen ziekenhuis, de voorbije weken verschillende keren getuige van.



Ik begeleidde een meisje van 11 bij het afscheid nemen van haar opa en twee jongens van 8 en 10 die onverwachts hun vader moesten loslaten. Intens verdriet. Ongeloof. Zoveel vragen. Spontaniteit.


We gingen in kleine stapjes, elke keer opnieuw: wat is er gebeurd, hoe ziet opa/papa er nu uit, wat mag je verwachten als we straks naar hem toe gaan. Met woorden, prenten, foto’s en tekeningen.


De kinderen huilden, maakten tekeningen, schreven een brief, maakten grapjes om de spanning te breken, trokken foto’s die ze telkens opnieuw bekeken, stelden vragen. Hoe het jongste kind bang was om zijn papa te zien met allemaal draadjes en machines in de kamer. In eerste instantie weigerde hij om naar hem toe te gaan. Tot hij zijn verbeelding in een tekening had weergegeven terwijl hij vertelde over zijn angst. Eenmaal klaar sprak hij resoluut dat hij de tekening zelf aan papa wilde geven.


Ook fysiek werd er toenadering gezocht. Eerst heel voorzichtig. Met veel twijfel. Naarmate het afscheid naderde kropen ze letterlijk bij opa/papa in bed. Om hem nog een keer te knuffelen, te voelen. Ik zag opnieuw dat, hoe pijnlijk dit allemaal ook was, het heel veel troost bood om op deze manier stilaan hun rots in de branding los te laten. Het verplegend personeel van de afdeling intensieve zorgen speelde daarbij telkens een ongelooflijk mooie en krachtige rol.


Kinderen tonen hun gevoel zoals het er is. Hoe jonger ze zijn, hoe gemakkelijker ze overgaan van verdriet in spelen en plezier maken en andersom. Kinderen doen dit automatisch omdat ze niet lange tijd in spanning kùnnen blijven. Hun lichaam kan zoiets niet aan. Daarom lijkt het af en toe alsof er niets aan de hand is. Zelfbescherming in zijn meest pure vorm.


De mama van de jongens liet de kinderen naar school gaan, als ze dit wensten. Op haar vraag of haar oudste naar een verjaardagsfeestje kon gaan en haar jongste volgende maand zelf zijn feestje mocht geven, antwoordde ik positief. Net als dat het geplande Ardennenweekend en de zomerreis kunnen en mogen doorgaan. Omdat leuke dingen doen en plezier maken de kracht om het verdriet te dragen kunnen vergroten. Omdat samenzijn met andere dierbaren helend kan werken. Omdat het momenten kunnen zijn waarop ze samen papa gedenken. Omdat doorgaan met het leven belangrijk is en degene die gestorven is dat meestal ook zo zou gewild hebben.


Hoe mooi was het dat de mama en de oma in kwestie de kinderen toelieten en betrokken in het afscheid nemen. Hoe sterk van die vrouwen om hun eigen verdriet niet te verbergen voor de kinderen, zodat kinderen weten dat het oké is om verdrietig te zijn en te huilen als er iemand van wie je houdt, wegvalt. Ze onderkenden het belang van het kunnen afscheid nemen voor de kinderen, zonder hen te verplichten het een of het ander te doen.


Hoe cruciaal was de beslissing van de leerkracht om dit gebeuren in de klas aan te grijpen om te praten over rouw en verlies, zonder de kinderen in kwestie te viseren. Het viel op hoe elk kind afzonderlijk besloot de situatie in eerste instantie te verzwijgen op school. Alleen enkele goede vrienden zouden ze op de hoogte brengen. Ze wilden vooral niet dat het nieuws zich als een lopend vuurtje over de school zou verspreiden, laat staan dat ze door iedereen zouden worden aangesproken, zelfs niet met de vraag: “hoe gaat het met je”. Kinderen willen geen uitzondering zijn. Ze willen niet opvallen en het liefst opgaan in de groep.


Ook al is het jammer genoeg niet de eerste keer dat we dit meemaken, ook voor hulpverleners went het niet. Meermaals heb ik de voorbije weken een traan weggepinkt en ik zag het ook bij de verpleging van het ziekenhuis. We zijn allemaal mensen. We zijn niet immuun. Ook al hoort sterven bij het leven, het komt altijd veel te vroeg. Er komt een dag dat deze kinderen niet meer overweldigd zullen worden door het verdriet, ook al missen ze hun vader en grootvader nog steeds. Iemand zo dierbaar loslaten lukt en hoeft niet. Je kan hoogstens anders leren vasthouden (Manu Keirse).


Heb je na het lezen van deze blog vragen over verlies en verdriet, aarzel niet om contact op te nemen met mij of met een rouw- en verliesconsulent in je buurt. Je hoeft het niet alleen te dragen.


Op 13 november 2019 komt rouwconsulente Anja Boers in ons Kroostcafé praten over hoe we kinderen kunnen ondersteunen bij rouw en verlies.

0 views

Informatie

Kroostcafé op sociale media

© 2019Kroostcafé
 

Enkel telefonisch of via mail bereikbaar!

Email: info@kroostcafe.be

Telefoon: 0496 46 32 76

Ondernemingsnummer:

BE0704.819.321

Rekeningnummer:

BE49 7360 5160 4771

  • Facebook - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

Connect with us